Wat is lockout-tagout (LOTO)?

Lockout-tagout (LOTO) wordt ook wel lock en tag genoemd en is een veiligheidsprocedure die wordt gebruikt om gevaarlijke machines afgesloten te houden wanneer er onderzoek en reparaties aan de machines wordt verricht. door het lockout-tagout systeem kunnen machines niet zomaar weer worden opgestart omdat de machine op slot is gezet.

Werking lockout-tagout
Lockout-tagout is een veiligheidsprocedure waarbij gebruik wordt gemaakt van een speciaal soort slot. Dit slot bestaat uit een oogvormig slot met daaraan twee labels die voorzien zijn van gaatjes. Wanneer de klem van het slot gesloten wordt vallen de gaatjes precies over elkaar heen. Dat zorgt er voor dat er opening ontstaan waarin hangsloten geplaatst kunnen worden. Als er een hangslot in de gaatjes is aangebracht kan de lockout-tagout klem niet open. Het lockout-tagout systeem is een ideaal systeem voor het veilig werken aan machines. Vooral wanneer meerdere mensen werkzaamheden moeten uitvoeren aan dezelfde machine is het lockout-tagout systeem een effectieve veiligheidsprocedure.

In dat geval zal elke monteur zijn hangslot in de lockout-tagout labels hangen wanneer de machine is uitgeschakeld. De lockout-tagout klem hangt om de krachtbron van de machine waardoor de machine niet aangezet kan worden zonder dat de lockout-tagout klem is verwijderd. Elke monteur heeft 1 sleutel van het persoonlijke hangslot en houdt deze bij zich. Pas wanneer de monteur klaar is met zijn of haar werkzaamheden wordt het slot verwijderd uit het lockout-tagout label. Wanneer de laatste monteur zijn of haar persoonlijke slot heeft verwijderd kan de machine na toestemming van de verantwoordelijke weer worden aangezet. Dan wordt de lockout-tagout procedure afgesloten en de klem verwijderd.

Toepassing lockout-tagout
De lockout-tagout procedure wordt in verschillende landen als verplichte veiligheidsmethode gehanteerd voor het werken met gevaarlijke machines. In sommige landen is het gebruik van lockout-tagout zelfs wettelijk vastgelegd. Het lockout tagout systeem wordt in verschillende situaties voorgeschreven en gebruikt. Omdat de krachtbron wordt uitgeschakeld en afgesloten kunnen gevaren worden voorkomen zoals:

  • elektrificatie,
  • Contact met gevaarlijke stoffen,
  • Gevaren die ontstaan door hydraulische druk,
  • Gevaren die ontstaan door pneumatische druk/ luchtdruk,
  • Gevaren met betrekking tot draaiende delen van machines,

Wanneer een lockout-tagout veiligheidsprocedure toegepast wordt zullen de werknemers hiervan op de hoogte worden gebracht doormiddel van een veiligheidsinstructie, werkinstructie en een toolboxmeeting. Werknemers zijn verplicht om de werkzaamheden conform deze veiligheidsinstructie uit te voeren. Wanneer werknemers te weinig kennis hebben van de veiligheidsvoorschriften dan dienen ze dit vóór de aanvang van de werkzaamheden kenbaar te maken bij een leidinggevende. De werkzaamheden mogen pas worden gestart als de werknemer daadwerkelijk de juiste veiligheidsinstructie heeft ontvangen en de werkzaamheden veilig kan en mag uitvoeren.

Hoe wordt een toolboxmeeting gehouden?

Een toolboxmeeting kan op verschillende manieren worden gehouden. Over het algemeen is het een kort gesprek dat met een groep werknemers wordt gehouden. Tijdens dit gesprek moet een boodschap met betrekking tot de veiligheid worden overgebracht. Deze boodschap moet er voor zorgen dat personeel veiliger gaat werken zodat de gezondheid van het personeel en eventueel andere mensen op de werkvloer niet in gevaar komt.

Toolboxmeeting en VCA
Het houden van een toolboxmeeting is één van de verplichtingen die voortvloeit uit de VCA certificering. VCA is een belangrijk certificaat waarmee werkgevers en werknemers kunnen aantonen dat ze de veiligheid, gezondheid en milieuaspecten met betrekking tot het werk goed in acht nemen. Het is daarom niet verwonderlijk dat de afkorting VCA staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers. Vanuit de VCA-certificering zijn bedrijven verplicht om minimaal 10 keer per jaar een toolboxmeeting met het personeel te houden.

Wat is de inhoud van een toolboxmeeting?
De kern van een toolboxmeeting is het bevorderen van de veiligheid. De inhoud van een toolboxmeeting kan echter verschillen. Meestal wordt er tijdens de meeting in ieder geval aandacht besteed aan onveilige situaties, bijna ongevallen en daadwerkelijke ongevallen. Deze aspecten kunnen een aanleiding geven om binnen zeer korte tijd een toolboxmeeting te houden. Ook aspecten die minder snel voor schade zullen zorgen aan de gezondheid kunnen aan de orde komen. Hierbij kan men denken aan aspecten zoals gehoorschade die vaak pas op latere leeftijd merkbaar is. Tijdens een toolboxmeeting worden duidelijke afspraken gemaakt met werknemers en leidinggevenden. Deze afspraken moeten er voor zorgen dat het gedrag van werknemers en leidinggevenden verandert zodat de veiligheid wordt bevordert op de werkplek.

Hoe ziet een toolboxmeeting er uit?
De meeste bedrijven gebruiken voor een toolboxmeeting een speciale overlegruimte zodat de werknemers en overige deelnemers niet worden afgeleid door werkzaamheden om hen heen. Er wordt een duidelijk doel benoemd van de toolboxmeeting. Dit is het bevorderen van de veiligheid. Daarnaast wordt een specifiek onderwerp benoemd waar het over gaat tijdens de toolboxmeeting. Het is belangrijk dat de persoon die de toolboxmeeting geeft duidelijk het belang van het onderwerp kan benoemen aan de deelnemers zodat deze doordrongen zijn van het nut van de toolboxmeeting. Dit kan bijvoorbeeld gedaan worden door actuele onveilige situaties te benoemen of daadwerkelijke incidenten.

Men gaat met elkaar in overleg over de oorzaken en oplossingen voor de onveilige situaties. Door dit te doen raken de deelnemers bewust dat er een gedragsverandering moet plaatsvinden. Deze verandering moet worden vastgelegd in afspraken die concreet zijn. men moet de naleving van deze afspraken kunnen controleren. Verder is het belangrijk dat deelname aan deze toolboxmeetings verplicht moet worden gesteld.

Wat is een toolboxmeeting?

Het woord toolboxmeeting hoor je regelmatig bij technische bedrijven maar ook bij andere bedrijven wordt dit woord gebruikt om een vorm van werkoverleg aan te duiden. Bedrijven die VCA certificeert zijn moeten verplicht toolboxmeetings houden. VCA is een afkorting die staat voor Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers. Toolboxmeetings worden periodiek gehouden. Dit houdt in dat er een bepaalde regelmaat is in het houden van deze meetings. De kern van een toolboxmeeting is het bevorderen van de veiligheid op de werkplek en rondom de werkplek voor zowel het personeel als alle overige aanwezige mensen. Een toolboxmeeting heeft meestal een specifiek onderwerp dat aan de orde komt.

Waarom worden toolboxmeetings gehouden?
Toolboxmeetings hebben als doel de veiligheid in een bedrijf te bevorderen. Leidinggevenden en uitvoerend personeel worden tijdens deze bijeenkomsten bewust gemaakt van de veiligheidsaspecten op de werkplek. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan recente ongevallen die kunnen hebben plaatsgevonden. Ook onveilige situaties en bijna ongevallen kunnen aan de orde komen als deze aanwezig zijn of zich voor hebben gedaan. Per jaar moet er volgens de VCA certificering minimaal 10 keer een toolboxmeeting door een bedrijf worden gehouden.

Onderwerpen voor toolboxmeetings
De onderwerpen voor een toolboxmeeting kunnen verschillen. Er wordt per toolboxmeeting meestal specifiek aandacht besteed aan een relevant onderwerp voor de werkplek. Deze onderwerpen kunnen zeer uiteenlopend zijn. Men kan het tijdens deze meeting bijvoorbeeld hebben over het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm’s), ook het gebruik van gereedschappen kan aan de orde komen. Mogelijke gevaren zoals brandgevaar en explosiegevaar kunnen onderwerpen zijn en schadelijke geluiden die op de werkplek kunnen ontstaan.

Je kunt tijdens een toolboxmeeting informatie krijgen over het herkennen van gevaren en hoe je jezelf daar tegen kunt beschermen. Ook verbeteringen van de veiligheid kunnen aan de orde komen. Al deze aspecten dragen bij aan het bevorderen van het veiligheidsbesef van de werknemers en de werkgevers. Toolboxmeetings zijn daarom belangrijk en nuttig en moeten niet worden beschouwd als een formele verplichting vanuit het VCA waaraan men zich dient te houden. Een goede toolboxmeeting zorgt er tevens voor dat het personeel doordrongen is van het feit dat het bedrijf zich inzet voor de veiligheid van het personeel. Het personeel doet er op haar beurt weer goed aan om deze veiligheidsvoorschriften nauwgezet op te volgen en ook collega’s aan te spreken als er mogelijk gevaar voor de veiligheid optreed.