Wat is PFOS?

PFOS is een afkorting die staat voor perfluoroctaansulfonaten en is een chemische verbinding die valt onder de Per- en PolyFluorAlkylStoffen (PFAS). De perfluoroctaansulfonaten zijn chemische verbindingen die niet kunnen worden afgebroken door het menselijk lichaam maar ook niet door het milieu. PFOS zijn niet oplosbaar in water en zijn daarnaast vuilafstotend. Ook zijn PFOS vetafstotend. Om die reden worden perfluoroctaansulfonaten vaak gebruikt in producten waarbij deze eigenschappen een belangrijke meerwaarde hebben. Hierbij kun je denken aan regenkleding, zoals de bekende regenjassen en regenbroeken. Ook in Tefalpannen en pizzadozen en andere verpakkingen van etenswaren zijn PFOS aanwezig. Ook in schuimblussers zitten hoge concentraties PFOS. Al deze producten en verpakkingen zijn door de aanwezigheid van PFOS schadelijk voor het milieu.

Als PFOS in het milieu terecht komen is dat schadelijk. Het voorkomen van de aanwezigheid van PFOS in het milieu is belangrijk. Toch zijn er veel gebieden waar PFOS in het milieu terecht zijn gekomen. Hierbij kun je denken aan de grond van industriële bedrijven. Ook op locaties waar grote branden zijn geweest en veel blusschuim is gebruikt met PFOS er in verwerkt. Hierbij kun je ook denken aan vliegvelden zoals Schiphol. De PFOS die daar bijvoorbeeld door blusschuim op de grond zijn terechtgekomen worden niet biologisch afgebroken. In plaats daarvan verdwijnen de PFOS in het grondwater of in het water van slootjes. Zo kan het water in het bagger van deze slootjes terecht komen of zich verder verspreiden naar grotere sloten en andere oppervlaktewateren. Omdat PFOS eeuwige stoffen zijn komen er alleen maar meer van deze schadelijke stoffen bij. Het water of de bodem raakt dus steeds meer vervuild.

PFOS zijn net als vele andere chemische stoffen die onder de verzamelnaam PFAS vallen schadelijk voor mens en milieu. Toch kan men eind 2019 niet met zekerheid vaststellen hoe schadelijk deze stoffen precies zijn. Onder de verzamelnaam PFAS vallen duizenden chemische verbindingen waaronder PFOS, GenX en PFOA. Onderzoekers van onder andere het RIVM doen in 2019 en de daarop volgende jaren onderzoek naar de schadelijkheid van deze stoffen. Dat heeft ook gevolgen voor de normen en richtlijnen die worden gehanteerd voor de aanwezigheid van PFAS in de grond. In 2019 werd in eerste instantie een norm van 0,1 microgram PFAS gehanteerd per kilo grond. Als men boven deze norm uitkwam mocht de grond niet afgegraven worden. Ook het verplaatsen van grond was dan niet mogelijk. Tegen het einde van 2019 werd de norm versoepeld naar 0,8 microgram PFAS. Ook deze norm kan worden aangepast. Daarom is het belangrijk om de berichtgeving hierover goed in de gaten te houden. Op technischwerken.nl proberen we onze lezers zo goed mogelijk op de hoogte te houden over de ontwikkelingen op het gebied van PFAS.

Wat zijn PFAS?

PFAS is een afkorting die staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor kunstmatig geproduceerde stoffen. Er zijn verschillende stoffen die onder de PFAS vallen. Zo wordt perfluoro octanoic acid oftewel perfluoroctaanzuur (PFOA) gerekend, maar ook perfluoroctaansulfonaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX). Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de schadelijke effecten van PFAS. Deze kunststoffen werden en worden veel gebruikt in verschillende artikelen. Daarbij kun je denken aan kleding, kookgerei, cosmetica, pannen, blusschuim en verf. Dit zijn slechts een paar voorbeelden van toepassingen van PFAS.

Het grote probleem van PFAS is dat deze stoffen niet kunnen worden afgebroken door het milieu. Dat zorgt er voor dat PFAS in het milieu aanwezig blijven ook wanneer het oorspronkelijke artikel niet meer in gebruik wordt genomen. Doormiddel van emissies of calamiteiten zoals grote branden kunnen nog meer PFAS in de natuur en atmosfeer terecht komen. Daar kunnen ze de bodem vervuilen en in het oppervlaktewater terecht komen. Ook kunnen PFAS op de bodem van oppervlakte water belanden en later tijdens baggerwerkzaamheden weer naar boven worden gehaald.

PFAS is een omvangrijke groep van verschillende kunststoffen en chemische stoffen die op de lijst met (potentieel) zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) zijn vermeld. Hoewel er nog nauwkeurig onderzoek wordt gedaan naar deze stoffen is al wel duidelijk geworden dat de stoffen persistent, mobiel en in meer en mindere mate schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en dieren. Mensen en dieren kunnen op verschillende manieren in aanraking komen aan PFAS. Dat kan bijvoorbeeld door voedsel en drinken. Ook via het milieu en de atmosfeer kunnen mensen en dieren deze stoffen binnen krijgen. Verder worden mensen door verschillende consumentenproducten blootgesteld aan PFAS. Het gebruik van een aantal PFAS-verbindingen is inmiddels verboden door internationale verdragen (bijvoorbeeld het Verdrag van Stockholm) en Europese regelgeving.