Wat is PFOA?

PFOA oftewel perfluoro octanoic acid of in het Nederlands perfluoroctaanzuur is een kunstmatig gemaakte chemische stof die in oorsprong niet uit de natuur afkomstig is. Deze kunststof heeft unieke eigenschappen die er voor zorgt dat bepaalde producten zijn beschermd. Het gaat daarbij om coatings voor verpakkingen die van karton zijn gemaakt maar ook voor behandeling van bijvoorbeeld kleding en tapijten. PFOA valt onder de verzamelnaam PolyFluorAlkylStoffen (PFAS). Het is bekend dat deze stoffen geen goede uitwerking hebben op de gezondheid van mens en milieu. Toch is er eind 2019 nog niet heel veel bekend over de schadelijke effecten van deze eeuwige stoffen. Uit eerdere onderzoeken is wel naar voren gekomen dat PFOA wel de eigenschap heeft dat het zich ophoopt in het lichaam. Dit wordt ook wel een bioaccumulerend effect genoemd. De Europese Unie onderschrijft de juistheid van dit effect. Ook heet de EU aangegeven dat PFOA inderdaad niet afbreekbaar is in het milieu.

Verder heeft PFOA reprotoxisch effect. Dat wil aangeven dat deze kunststoffen een negatief effect hebben op de voortplanting van mensen en dieren. Verder zijn er ook effecten bekend van PFOA op de werking van de lever. Tot slot zijn stoffen die behoren tot PFOA mogelijk kankerverwekkend. Er worden nog meer onderzoeken gedaan naar de schadelijke effecten van PFOA. Het is duidelijk dat men voorzichtig moet zijn met deze stoffen. De overheid heeft eerder al restricties ingevoerd met betrekking tot de aanwezigheid van PFAS in bouwgrond. Deze restricties zijn later aangepast en verruimd. Mogelijk worden er definitieve restricties ingevoerd in 2020. Veel is hierover nog onduidelijk. Het RIVM zet haar onderzoeken voort met betrekking tot de werking van deze chemische stoffen.

Wat zijn PFAS?

PFAS is een afkorting die staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een verzamelnaam voor kunstmatig geproduceerde stoffen. Er zijn verschillende stoffen die onder de PFAS vallen. Zo wordt perfluoro octanoic acid oftewel perfluoroctaanzuur (PFOA) gerekend, maar ook perfluoroctaansulfonaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX). Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de schadelijke effecten van PFAS. Deze kunststoffen werden en worden veel gebruikt in verschillende artikelen. Daarbij kun je denken aan kleding, kookgerei, cosmetica, pannen, blusschuim en verf. Dit zijn slechts een paar voorbeelden van toepassingen van PFAS.

Het grote probleem van PFAS is dat deze stoffen niet kunnen worden afgebroken door het milieu. Dat zorgt er voor dat PFAS in het milieu aanwezig blijven ook wanneer het oorspronkelijke artikel niet meer in gebruik wordt genomen. Doormiddel van emissies of calamiteiten zoals grote branden kunnen nog meer PFAS in de natuur en atmosfeer terecht komen. Daar kunnen ze de bodem vervuilen en in het oppervlaktewater terecht komen. Ook kunnen PFAS op de bodem van oppervlakte water belanden en later tijdens baggerwerkzaamheden weer naar boven worden gehaald.

PFAS is een omvangrijke groep van verschillende kunststoffen en chemische stoffen die op de lijst met (potentieel) zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) zijn vermeld. Hoewel er nog nauwkeurig onderzoek wordt gedaan naar deze stoffen is al wel duidelijk geworden dat de stoffen persistent, mobiel en in meer en mindere mate schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en dieren. Mensen en dieren kunnen op verschillende manieren in aanraking komen aan PFAS. Dat kan bijvoorbeeld door voedsel en drinken. Ook via het milieu en de atmosfeer kunnen mensen en dieren deze stoffen binnen krijgen. Verder worden mensen door verschillende consumentenproducten blootgesteld aan PFAS. Het gebruik van een aantal PFAS-verbindingen is inmiddels verboden door internationale verdragen (bijvoorbeeld het Verdrag van Stockholm) en Europese regelgeving.