Wat is een fabricaat of fabrikaat?

Fabricaten zijn producten die gemaakt zijn door een fabriek. Het woord fabriek is dan  ook terug te vinden in het woord fabricaat. Soms wordt het woord fabricaat ook nog in de verouderde spelling geschreven als ‘fabrikaat’. Dit is echter sinds 2006 niet meer de juiste spelling. Daarom gebruikt men nu het woord fabricaat.

Wat is een fabricaat?
Een fabricaat is een eindproduct. Het komt tot stand in fabrieken. In fabrieken vinden meestal meerdere geautomatiseerde processen plaats waarbij een grondstof wordt verwerkt tot een eindproduct. Men kan bijvoorbeeld hout als grondstof gebruiken en doormiddel van verschillende zaagmachines en schaafmachines het hout bewerken. Lijmmachines of spijkermachines kunnen vervolgens van de houten delen meubels maken of bijvoorbeeld houten speelgoed.

Van olie kunnen ook verschillende fabricaten worden gemaakt die variëren van vloeibare brandstoffen tot vaste producten in de vorm van plastics. Ook van metalen worden verschillende fabricaten gemaakt. Daarbij wordt het metaal eerst gewonnen uit erts en vervolgens gelegeerd zodat een goede grondstof ontstaat voor de verdere bewerkingen die moeten plaatsvinden om tot een bruikbaar eindproduct te komen.

Wat halffabricaat?
In de techniek wordt het woord halffabricaat ook regelmatig gebruikt. Een halffabricaat is als het ware een tussenfase in een productieproces. Halffabricaten zijn dus gedeelten van producten die nog afgemaakt of samengevoegd moeten worden tot een eindproduct. Als men bijvoorbeeld uit ijzererts het ijzer haalt in hoogovens kan men het ijzer in een bepaalde vorm gieten en doormiddel van verschillende processen vervormen tot halffabricaten. Doormiddel van walsen, kanten en zetten kan men plaatstaal in de gewenste vorm brengen. Dit plaatstaal kan vervolgens als halffabricaat worden beschouwd en verwerkt tot een behuizing voor bijvoorbeeld machines of apparaten. Net als fabricaten kunnen halffabricaten van verschillende materialen worden gemaakt. Een halffabricaat staat echter dichter bij de grondstof dan het fabricaat. Het fabricaat wordt gebruikt door de eindgebruiker.

Wat is recyclen en recycling?

Recycling is in Nederland een term die wordt gebruikt voor het opnieuw gebruiken van materialen en grondstoffen van producten. In  Vlaanderen wordt dit proces ook wel recyclage genoemd. In tegenstelling tot hergebruiken worden bij het recyclen geen producten of onderdelen van producten opnieuw gebruikt. in plaats daarvan wordt een afvalstof omgezet in een nieuw producten. Voor recycling heeft men dus afval nodig. Uit het afval worden grondstoffen gehaald die gebruikt kunnen worden voor de fabricage van nieuwe producten. Recyclen kan worden vertaald met het opnieuw in de omloop brengen van grondstoffen. Dit proces kan op verschillende manieren gebeuren. Grofweg kan men recycling verdelen in twee verschillende groepen:

  • Recycling van de grondstoffen voor een vergelijkbaar doel. Bij deze vorm van recycling verwerkt men grondstoffen zoals glas, papier en plastic  tot nieuwe producten die van deze materialen gemaakt zijn. Bij sommige producten die door deze vorm van recyclen ontstaan worden van lagere kwaliteit. Dit is bijvoorbeeld het geval bij producten die van gerecycled papier of plastic worden gemaakt. Als de kwaliteit van  gerecyclede producten lager is dan de kwaliteit van de oorspronkelijke grondstof dan spreekt men ook wel van downcycling.
  • Recycling van de grondstoffen voor andere doeleinden komt ook voor. Zo kan men bijvoorbeeld plastic maken van aardolie en vervolgens het plastic verbanden om energie te krijgen. Dit zou men bijvoorbeeld ook kunnen doen met hout. Houtpallets kunnen worden gebruikt in energiecentrales als bijstookhout of biomassa.

Inzamelen en sorteren van afval
Het is belangrijk dat de grondstoffen goed gescheiden zijn zodat men deze stoffen effectief kan gebruiken in productieprocessen voor nieuwe producten. Daarom is een goede recycling afhankelijk van het scheiden van afval. Dit scheiden van afval gebeurd op basis van de grondstoffen. Glas wordt in een glasbak gedaan, groente fruit en tuinafval in een GFT container en plastic wordt in speciale containers voor plastic gedaan. Ook papier wordt gescheiden ingezameld.

Afval wordt niet overal in Nederland op dezelfde manier gescheiden ingezameld. Bepaalde gemeenten zijn hierin verder ontwikkelt dan andere gemeenten. Hierdoor zijn er in Nederland een grote diversiteit aan containers. Deze containers kunnen zowel van particulieren zelf zijn als van bedrijven die het afval produceren. Daarnaast zijn er verschillenden afvalcontainers en afvalbakken die van de gemeente zijn en in straten of parken zijn geplaatst.

Afval kan het beste gescheiden worden in containers maar het is soms ook mogelijk om afval na inzameling te scheiden. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van magneten kan men metalen uit het afval scheiden. Voor glas, papier en plastic is het scheiden na inzameling aanzienlijk moeilijker en arbeidsintensiever.

Wat zijn de voordelen van kunststoffen in de werktuigbouwkunde?

In de werktuigbouwkunde wordt van oudsher veel gebruik gemaakt van metalen. Metalen hebben veel gunstige eigenschappen waardoor ze een breed toepassingsgebied hebben in de bouw van machines en staalconstructies. De laatste jaren krijgen metalen echter geduchte concurrentie. Halverwege de twintigste eeuw werd gebruik gemaakt van bakeliet. Dit is een eenvoudige kunststof. Sinds het gebruik van bakeliet zijn er echter zeer veel verschillende kunststoffen ontwikkeld en toegepast. De kunststoffen zijn sterk in opkomst binnen de werktuigbouwkunde. Niet alleen binnen de werktuigbouwkunde worden kunststoffen meer gebruikt. Er zijn zeer veel producten waarin tegenwoordig gebruik wordt gemaakt van kunststoffen. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan computerbehuizingen, mobiele telefoons (GSM), rekenmachines, bekers, borden, bestek en talloze speelgoed artikelen.

Wat zijn van voordelen van kunststoffen?
Er zijn verschillende kunststoffen ontwikkeld de laatste jaren. Metalen worden gelegeerd om de eigenschappen te verbeteren. Bij kunststoffen zijn er ook verschillende samenstellingen waardoor kunststoffen breed kunnen worden toegepast in de werktuigbouwkunde. Een aantal belangrijke voordelen die kunststoffen hebben ten opzichte van de werktuigbouwkunde zijn als volgt:

Kunststoffen zijn goedkoop
Kunststoffen zijn ten opzichte metalen goedkoop en kunnen over het algemeen eenvoudig worden verwerkt. Producten die van kunststoffen worden vervaardigd zijn daarom goedkoper dan vergelijkbare producten die van metalen zijn vervaardigd.

Kunststoffen isoleren
Metalen geleiden elektriciteit in meer en mindere mate. Kunststoffen werken isolerend. Hierdoor kunnen kunststoffen goed worden toegepast voor de behuizing van machines en de bescherming van elektriciteitskabels. Met het gebruik van kunststoffen kan worden voorkomen dat bepaalde delen van een machine onder spanning komen te staan.

Kunststoffen hebben een laag gewicht
De meeste metalen hebben een hoge soortelijke massa. Dit houdt in dat veel metalen ten opzichte van bijvoorbeeld hout en kunststof zwaar zijn. Wanneer een m3 kunststof wordt gewogen en een m3 aluminium dan is kunststof over het algemeen veel lichter. Dit zorgt er voor dat het gebruik van kunststof het gewicht van een product kan reduceren.  Het gebruik van metalen zorgt er vaak voor dat een product juist zwaarder wordt. Bij machines waarbij gewicht een belangrijke rol speelt wordt vaak gekeken naar de mogelijkheid om kunststoffen toe te passen. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan de jachtbouw, vliegtuigindustrie, de ruimtevaart en ook voortuigen als brommers, scooters en auto’s.

Kunststoffen roesten niet
Op edelmetalen na heeft elke metaalsoort zijn eigen oxidatieproces. Dit zorgt er voor dat de aanblik van het metaal verandert. Daarnaast kan de oxidatie in de vorm van roest bij Ferro-legeringen en ferrometalen er voor zorgen dat de mechanische kwaliteit achteruit gaat. Kunststoffen roesten niet. Ze zijn behoorlijk goed bestand tegen weersinvloeden. Er moet echter wel rekening gehouden worden met bepaalde temperaturen en de uitwerking van zonlicht (UV straling). Hierdoor kan de kwaliteit van kunststoffen wel worden verminderd. Kunststoffen kunnen daarnaast vaak beter tegen zuren dan metalen. Daarom worden kunststoffen gebruikt voor de verpakking van accuzuur en andere zuren.

Kunststoffen zijn geschikt voor de verpakking van voedingsmiddelen
In tegenstelling tot metalen zijn kunststoffen uitermate geschikt voor de verpakking van voedingsmiddelen. Veel verpakkingen lijken op het eerste oog uit papier te bestaan zoals bijvoorbeeld een melkpak of een yoghurtpak, er is echter op het papier of karton een dun laagje kunststof aangebracht om er voor te zorgen dat het papier niet week wordt. Ook in de machinebouw wordt in de voedingsmiddelenindustrie veel gebruik gemaakt van kunststoffen. Hierdoor komt geen giftige oxidatie van metalen in de voeding terecht.

Kunststoffen zijn breed toepasbaar
De vormen die met kunststoffen kunnen worden gemaakt zijn vrijwel onbeperkt. Dit heeft te maken met de eenvoudige manier waarop kunststoffen kunnen worden verwerkt. Kunststoffen kunnen worden gegoten, gespoten en geperst. Daarnaast kan men kunststoffen ook extruderen en laten smelten om ze vervolgens doormiddel van lucht op te blazen tot dun plastic voor bijvoorbeeld plastic zakken. Doormiddel van een specifiek lasproces kunnen  thermoplastische kunststoffen zelfs aan elkaar gelast worden. Thermoplastische kunststoffen zijn kunststoffen die doormiddel van hitte zacht en vloeibaar worden. Thermohardende kunststoffen bestaan uit uitgeharde kunststoffen. Deze kunnen niet opnieuw weer week worden gemaakt om ze te vervormen. Thermohardende kunststoffen worden vaak doormiddel van persen en gieten in de juiste vorm gebracht. Naast het gemak waarmee kunststoffen in de gewenste vorm kunnen worden gebracht is het ook mogelijk om kunststoffen de gewenste kleur te geven. Ook hierin zijn de mogelijkheden onbeperkt.

Kunststoffen worden steeds meer toegepast in de werktuigbouwkunde
Door bovenstaande eigenschappen worden kunststoffen breed toegepast in de techniek. In de toekomst zullen kunststoffen metalen nog meer gaan vervangen. Kunststoffen worden van steeds betere kwaliteit. Ook de terughoudendheid om kunststoffen te gebruiken in plaats van metalen neemt af. De mechanische eigenschappen van kunststoffen zijn soms net zo goed als metalen en daarnaast is het soortelijk gewicht ook nog lager. Op dit moment worden kunststoffen in toenemende mate gebruikt bij de fabricage van auto’s. Hoewel het gemiddelde percentage gewicht van kunststof in een auto ongeveer 10 procent is van het totaalgewicht zal kunststof door het gebruik van elektrische motoren worden vergroot. Dit heeft te maken met het feit dat het gewicht van auto’s steeds belangrijker wordt wanneer er wordt gekeken naar de zuinigheid van auto’s.

Duurzaamheid op de werkvloer

Duurzaamheid op de werkvloer is naar mijn mening niet samen te vatten in één daad maar meer in een pakket van daden en activiteiten die verspilling tegen gaan. Het is hierbij van belang om na te gaan welke activiteiten op de werkvloer plaatsvinden en in welke mate deze nut hebben. De verspilling op kantoor kan zich richten op een tweetal hoofdgebieden: verspilling van grondstoffen en de verspilling van energie. Deze verschillende gebieden kunnen verder worden uitgewerkt.

Verspilling van grondstoffen
Wanneer we naar de grondstoffen kijken bij kantoorwerkzaamheden zijn er slechts een paar facetten waarop bezuinigd kan worden. Veel kantoorwerk draait naast een computersysteem nog om papier. Een vergroting van digitale opslagcapaciteit kan het papierwerk verminderen. Daarnaast kan een standaard programmering van de printer op dubbelzijdig papier worden gezet. Veel papierwerk wordt op kantoor nog op enkelzijdig gezet. Dubbelzijdig afdrukken kan het gebruik van papier halveren. Ook personeelsdossiers, inschrijfkaarten en andere personeelsgegeven  zouden volledig digitaal kunnen worden gemaakt al maakt dat een bedrijf wel afhankelijk van een computersysteem.

Verder zijn er op kantoor weinig grondstoffen waarop bespaard kan worden. Materialen en machines zouden misschien beperkt kunnen worden ingezet of van duurzame recyclebare grondstoffen worden gemaakt. Als telefoons, computers en andere materialen op kantoor niet meer aan de eisen voldoen kunnen deze misschien worden ingeleverd bij een instantie die deze materialen kan hergebruiken. Oude kantoormaterialen worden nog regelmatig gewoon weggegooid. Dit is jammer want andere bedrijven kunnen er misschien nog mee werken. Ook 2de en 3de wereldlanden kunnen vaak nog gebruik maken van oude materialen en gereedschappen van het Nederlandse bedrijfsleven.

Daarbij kan op kantoor meer aandacht worden besteed aan afvalscheiding. Veel kantoorpersoneel is nauwelijks bezig met afvalscheiding. Papierafval en plastic wordt vaak achteloos in dezelfde container gegooid. Het belang van afvalscheiding wordt bij veel bedrijven nog nauwelijks onder de aandacht gebracht.

Verspilling van energie
Verspilling van energie op kantoor richt zich op twee hoofdgroepen: de verspilling van gas en de verspilling van elektriciteit. Wanneer we ons richten op gas kun je de vraag stellen of het kantoor wel altijd verwarmd moet zijn. Wordt elke ruimte wel gebruikt en  moet elke ruimte wel worden verwarmd? Hoe zit het met de isolatie van een kantoorpand? Klimaatbeheersingssystemen waarbij deuren en ramen zoveel mogelijk gesloten blijven zijn nuttige energiebesparende systemen wanneer deze goed zijn ingeregeld.

Op elektrisch gebied zijn ook veel besparingsmaatregelen door te voeren. Dit is echter sterk gekoppeld aan de betrokkenheid van de personeelsleden zelf. Waarom een computer in stand-by laten staan als je voor langere tijd het kantoor verlaat? Moet elke ruimte wel verlicht worden wanneer je slechts een beperkt aantal ruimtes gebruikt? Gebruik maken van spaarlampen en led verlichting is natuurlijk vanzelfsprekend en belangrijke bezuinigingsmaatregel. Daarnaast is het verstandig om na te gaan of de printers en kopieerapparaten wel zuinig in gebruik zijn. Zijn er niet zuiniger, milieuvriendelijker varianten op de markt die dezelfde kwaliteit leveren. Dit geld ook voor koffieautomaten die dag en nacht aan staan en water koken om voldoende warm water beschikbaar te hebben voor thee. Dit voortdurend water koken zorgt er voor dat er ook s ’nachts veel energie wordt verbruikt. Op veel kantoren wordt gebruik gemaakt van afwasmachines deze verbruiken ook veel energie. Alleen laten draaien wanneer deze machines voldoende gevuld zijn.

Conclusie
Duurzaamheid kan door een bedrijf worden aangemoedigd maar echte duurzaamheid moet door de gebruiker worden gerealiseerd. Het is een bewuste manier van leven. Dit moet bij veel mensen aangeleerd worden. Een bedrijf zou overzichten kunnen publiceren van het energieverbruik dat een vestiging per vierkante meter vloeroppervlak heeft om zo inzichtelijk te maken wie het meeste energie verbruikt. Daar zou een duurzaamheidsprijs aan kunnen worden verbonden.