BBL trajecten kunnen een oplossing vormen voor personeelstekort in techniek

Het tekort aan ervaren krachten in de techniek neemt toe. Veel bedrijven hebben tijdens de economische crisis ook bezuinigd op hun personeelsbestand. Ook technische bedrijven en bedrijven in de bouw hebben veel personeel noodgedwongen moeten laten vertrekken toen het slecht ging met de economie. Er werd in die crisistijd nauwelijks geïnvesteerd in instromers. Daarnaast zorgde de bezuinigingen van technische bedrijven en bouwbedrijven er voor dat er in de periode rond 2013 niet veel leerlingen kozen voor een technische opleiding. Het gevolg is dat dat er een tekort is aan personeel en dat dit tekort niet opgelost kan worden als men niet bereid is om alsnog te investeren in opleiding en ontwikkeling van instromers. BBL opleidingen zijn daarbij een effectief middel.

Wat is BBL?
BBL is de Beroepsbegeleidende leerweg en wordt ook wel werken en leren genoemd. Het is een vorm van het middelbaar beroepsonderwijs. BBL is de tegenhangen van BOL dat staat voor Beroepsopleidende leerweg. Een BOL opleiding vind, op een paar praktijkstages na, volledig op een opleidingsinstituut plaats bijvoorbeel een ROC. Een BBL traject is praktijkgerichter en dat maakt deze mbo-opleidingsvorm een uitstekend middel om iemand een ideale mix van praktijk en theorie te bieden tijdens een uitdagend opleidingstraject. In feite heb je voor een succesvolle BBL een goede begeleiding nodig vanuit school en op het werk. Daarom worden er wel eisen gesteld aan bedrijven die BBL-ers in dienst nemen. Bedrijven moeten gecertificeerd worden als erkend leerbedrijf. Praktijkopleiders van bedrijven kunnen de BBL-er op de werkplek ondersteunen bij het leren van de comptenties die nodig zijn in een technisch vakgebied.

BBL en de toekomst
De BBL-er zal tijdens zijn of haar BBL traject een groot deel op het werk aanwezig zijn. Een klein deel van de opleiding vind op school plaats waar de theoretische aspecten voornamelijk worden bijgebracht. Door BBL-ers in te laten stromen in technische bedrijven ontstaat er een nieuwe toestroom aan toekomstige vakkrachten. Het inwerken van BBL-ers kost natuurlijk tijd en wellicht ook capaciteit maar bedrijven krijgen er veel voor terug. Zonder nieuwe instromers in de techniek kunnen de personeelstekorten de komende jaren niet worden opgelost. Dat zorgt er voor dat bedrijven in de techniek steeds vaker er voor kiezen om erkend leerbedrijf te worden en BBL-ers aan te nemen. Ook steeds meer uitzendbureaus maken deze keuze. Zo kunnen de tekorten aan personeel in de bouw en de techniek de komende jaren worden aangepakt.

BBL afkorting

BBL is een afkorting die staat voor beroepsbegeleidende leerweg of Beroeps Begeleidende Leerweg (met hoofdletters) en is een Nederlandse variant van middelbaar beroepsonderwijs (mbo) in de vorm van werken en leren. In Nederland worden verschillende BBL opleidingen aangeboden door regionale opleidingscentrums die ook wel ROC’s worden genoemd. Ook een agrarisch opleidingscentrum (AOC) kan BBL opleidingen aanbieden op middelbaar beroepsniveau. De afkorting BBL maakt echter nog niet duidelijk welke opleidingsrichting iemand heeft gevolgd. Er zijn veel opleidingen op mbo niveau waar de afkorting BBL voor wordt gezet. Zo kun je bijvoorbeeld de opleiding BBL werktuigbouwkunde volgen of BBL mechatronica. De afkorting BBL maakt echter wel duidelijk op welke manier de leerling de opleiding heeft gevolgd. Daarover lees je hieronder meer.

BBL of leerlingwezen
Tegenwoordig gebruikt men de afkorting BBL wanneer men het over werken en leren of werkend leren heeft. Tot 1997 werd de combinatie van werken en leren ook wel het leerlingwezen of leerlingenstelsel genoemd. Tijdens een BBL-opleiding werkt de BBL-leerling bij een erkend leerbedrijf dat hem of haar ondersteund bij de ontwikkeling tot vakkracht. De BBL-leerling sluit voor zijn of haar opleiding een praktijkovereenkomst af met zowel het erkend leerbedrijf als met het opleidingsinstituut. Soms is er ook nog een derde partij betrokken zoals een uitzendbureau wanneer de BBL’er door het uitzendbureau wordt bemiddeld en betaald.

De BBL’er is door de week vaak op zijn of haar werk aanwezig. Daar worden vaardigheden en competenties ontwikkeld. Bovendien ontwikkelt de BBL’er ook een beroepshouding. Daarbij moeten vaak ook praktijkopdrachten worden gedaan waarin de BBL-leerling de vaardigheden die hij heeft geleerd op school ook in de praktijk kan toepassen. Tijdens een BBL-opleiding is het praktijkdeel ongeveer zestig tot tachtig procent en het gedeelte dat de leerling op school zit twintig tot veertig procent. Naast BBL is er ook de BOL opleidingsvariant. Deze variant van het middelbaar beroepsonderwijs is in de volgende alinea nader omschreven.

BBL of BOL?

Een leerling kan op het middelbaarberoepsonderwijs vaak kiezen om een opleiding in BBL of BOL variant te volgen. BOL is een afkorting die staat voor beroepsopleidende leerweg of Beroeps Opleidende Leerweg (met hoofdletters) en verschilt van BBL op een aantal punten. De BBL variant is de praktijkgerichte variant zoals je hiervoor hebt kunnen lezen. De BOL variant is minder praktijkgericht dan BBL. De verhouding tussen theorie en praktijk liggen bij de BOL variant ook anders. Tijdens de BOL opleiding is de leerling of deelnemer ongeveer tachtig procent van de tijd op school aanwezig om daar theorie maar ook praktijk te leren in een praktijklokaal. De overige twintig procent is het praktijkdeel van de opleiding dat gevolgd wordt tijdens een stage die ook wel beroepspraktijkvorming of bpv wordt genoemd. De stage die een leerling volgt tijdens een BOL opleiding is meestal onbetaald terwijl een BBL-leerling vaak wel loon krijgt over de uren dat hij of zij werkzaam is bij een erkend leerbedrijf. Dit is ook het geval wanneer de BBL’er via een uitzendbureau een BBL opleiding volgt bij een erkend leerbedrijf. In dat geval betaald het uitzendbureau aan de BBL’er een salaris dat is afgestemd met het erkend leerbedrijf waar de BBL’er zijn of haar werkzaamheden uitvoert.

Kiezen tussen BBL of BOL
Leerlingen die van het VMBO afkomen of voortijdig uitstromen uit de HAVO of VWO krijgen vaak de keuze tussen BBL of BOL wanneer ze naar een ROC of andere middelbare opleiding gaan. Veel leerlingen en hun ouders vragen zich dan af wat nu het beste is. Deze vraag kan echter alleen worden beantwoord wanneer men kijkt naar de manier waarop de persoon leert. Er zijn mensen die vooral goed leren door in de praktijk aan de slag te gaan. Deze praktisch ingestelde mensen kunnen wellicht beter op hun plek zijn op een BBL-opleiding. Daarnaast zijn er ook mensen die juist graag theoretisch les willen krijgen. Dit zijn mensen die van nature goed kunnen leren. Deze groep zou eventueel kunnen doorstromen baar een Hbo opleiding. De overstap van BBL naar Hbo is over het algemeen moeilijker dan van een BOL naar het Hbo omdat de leerwijze op het Hbo meer overeenstemming heeft met de leerwijze op het BOL dan met BBL. Ook de toekomstplannen van de (aankomend) leerling spelen daarom een rol bij de keuze tussen BBL en BOL.

Oorzaken en oplossingen voor tekort aan BBL leerlingen in de techniek

Nederland heeft een tekort aan vakkrachten en leerlingen die een BBL-opleiding volgen. Verschillende bedrijven in de techniek en de bouw staan open voor meer BBL leerlingen maar ze merken dat er nauwelijks leerlingen beschikbaar zijn. Juist BBL-ers, zoals BBL leerlingen ook wel worden genoemd, zijn belangrijk voor de toekomst van bedrijven in de uitvoerende techniek en bouw. Het is belangrijk om de oorzaken van het tekort aan BBL-leerlingen te achterhalen voordat men oplossingen gaat bedenken voor het probleem. Allereerst is het natuurlijk van belang om te weten wat BBL is. In de volgende alinea lees je hier meer over.

Wat is BBL?
BBL is de Beroeps Begeleidende Leerweg. Dat betekend dat leerlingen of deelnemers aan een BBL-opleiding vooral praktijkgericht leren. Een BBL opleiding heeft daarvoor een speciale mix van praktijk en theorie. In de praktijk betekend dit dat een leerling op een BBL opleiding voornamelijk werkzaam is bij een erkend leerbedrijf. Een BBL-er zal gemiddeld drie tot vier dagen bij een erkend leerbedrijf werken en ongeveer één dag naar school gaan. Bij het erkende leerbedrijf wordt de BBL leerling ondersteund bij het ontwikkelen van vaardigheden die horen bij de opleiding. Een goede begeleiding vanuit het leerbedrijf is daarbij van groot belang.

Naast het werken bij het leerbedrijf zal de leerling ook wekelijks ongeveer één dag naar school moeten om de theoretische aspecten van de opleiding te leren. Daarnaast wordt de schooldag gebruikt voor praktijklessen waardoor bepaalde competenties en vaardigheden kunnen worden getraind. Op die manier kan de BBL-er zijn of haar meerwaarde voor een bedrijf vergroten. Daarnaast krijgt de BBL-er ook meer voldoening uit zijn of haar opleiding omdat hij of zij in de theorie leert hoe werkzaamheden uitgevoerd moeten worden en daarnaast ook de kans krijgt om deze werkzaamheden in de praktijk toe te passen. Het nut van de theorie bewijst zich daardoor in de praktijk. Veel mensen met een praktische instelling kiezen daarom voor een BBL opleiding.

Tekort aan BBL-ers in de techniek
Vooral in de techniek en de bouw is er sprake van een behoorlijk tekort aan uitvoerende technici en bouwvakkers. De technische sector en de bouw hebben te maken met vergrijzing en er is nauwelijks instroom van jonge vakkrachten. Dit is het gevolg van de economische crisis. De economische crisis kwam hard aan in de bouw en de techniek. De banken werden door de overheid geholpen maar bouwbedrijven, metaalbedrijven en installatiebedrijven werden bijvoorbeeld vaak aan hun lot overgelaten. Dat had tot gevolg dat er in de metaalsector, de bouwsector maar ook in de installatiebranche veel personeel werd ontslagen. Dit ontslag kon plaatsvinden vanwege een reorganisatie maar ook faillissementen kwam regelmatig voor. Vanwege deze ontwikkelingen kwamen de bouw en de techniek meestal niet op de eerste plek als leerlingen voor een specifieke opleidingsrichting moesten kiezen. Dit had een beperkte instroom aan leerlingen op technische opleidingsinstituten op het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) tot gevolg.

Oplossingen voor tekort aan BBL-ers
Er zijn een aantal oplossingen voor het tekort aan BBL-ers. Een belangrijke oplossing is het samenwerken tussen opleidingen die BBL trajecten aanbieden en het bedrijfsleven. Het bedrijfsleven weet waar behoefte aan is. Dat blijkt onder andere uit het aantal vacatures in een bepaalde sector. Sommige vacatures zijn nu nog vacant maar zouden prima ingevuld kunnen worden doormiddel van een aankomend vakkracht zoals een BBL leerling. Door de samenwerking tussen bedrijven en mbo-instellingen te optimaliseren worden behoeftes beter op elkaar afgestemd. Vraag en aanbod komen bij elkaar. Uiteraard is het daarbij van belang dat er wordt samengewerkt met erkende leerbedrijven.

Erkend leerbedrijf
Niet alle bedrijven zijn een erkend leerbedrijf. De Stichting Samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) speelt hierbij een belangrijke rol. Bedrijven kunnen bij de SBB een aanvraag indienen om een erkend leerbedrijf te worden. De SBB toetst dan of het bedrijf daadwerkelijk een goede leeromgeving biedt voor een BBL leerling. Daarbij wordt gekeken naar de begeleiding van de BBL-er maar ook naar de veiligheid op en rondom de werkplek. Werkt men bijvoorbeeld met veilige machines en zijn er voldoende aanspreekpunten voor de BBL-er wanneer deze vragen heeft met betrekking tot de opleiding of de werkzaamheden. Een goede werkinstructie is belangrijk. Veel bedrijven in de techniek werken daarom op basis van VCA.

VCA en BBL
VCA betekent Veiligheid, gezondheid en milieu Checklist Aannemers en is een belangrijk aspect van het veilig en gezond werken in de techniek. Veel bedrijven in de techniek werken op basis van de richtlijnen die worden geboden vanuit het VCA. Deze bedrijven hebben VCA gekoppeld aan hun arbobeleid. Veel bedrijven die VCA gecertificeerd zijn hebben ook van de SBB goedkeuring gekregen om BBL-ers te begeleiden. Dat betekend dat deze VCA gecertificeerde bedrijven vaak erkende leerbedrijven zijn maar dat hoeft niet. Daarom moeten BBL-ers van te voren goed informeren of het daadwerkelijk een erkend leerbedrijf is of niet. Wanneer een BBL-er gaat werken bij een erkend leerbedrijf dat tevens VCA gecertificeerd is zal de BBL-er zelf ook een VCA Basis moeten behalen. Dit kan een onderdeel van de opleiding vormen als je een technische opleiding volgt in bijvoorbeeld de installatietechniek, elektrotechniek maar ook in de bouw.

BBL opleiding volgen via een Technisch uitzendbureau
Als je hebt besloten om een technische BBL opleiding te gaan volgen heb je vaak de keuze uit een enorme hoeveelheid erkende leerbedrijven. De keuze voor een bepaald leerbedrijf kan daardoor heel moeilijk zijn. Steeds meer BBL-ers kiezen er daarom voor om een technisch uitzendbureau of een VCU uitzendbureau te vragen om hulp. Een technisch uitzendbureau heeft vaak een goed beeld van de markt en kan daardoor de BBL-er goed ondersteunen bij het kiezen voor een bedrijf dat goed aansluit bij de wensen en opleiding van de BBL-er. Een technisch uitzendbureau weet daarnaast vaak ook welke bedrijven uitdagende projecten bieden en welke niet. Ook het machinepark en het personeel van een bedrijf is een belangrijk aspect. Veel uitzendbureaus bemiddelen uitzendkrachten bij verschillende bedrijven in de techniek. Vanuit deze uitzendkrachten horen de uitzendbureaus hoe bedrijven met hun personeel omgaan en wat de werksfeer is. Dat is ook een belangrijk aspect om mee te nemen in de keuze voor een erkend leerbedrijf om een BBL opleiding succesvol af te ronden.

BBL opleiding via Technicum uitzendbureau

De website Technischwerken.nl heeft een samenwerkingsverband afgesloten met uitzendbureau Technicum. Dit uitzendbureau is VCU gecertificeerd en is al decennia lang actief in het bemiddelen en detacheren van technisch personeel. Bovendien heeft het uitzendbureau Technicum ook verschillende BBL-ers ondergebracht bij erkende leerbedrijven. De opleidingscoördinators en consultants van Technicum ondersteunen de BBL-ers bij de vorderingen met betrekking tot hun opleiding. Bovendien hebben deze opleidingscoordinators een uitstekend contact met mbo-opleidingsinstituten door heel Nederland. Als je interesse hebt in een BBL traject kun je een bericht sturen via het contact-formulier van Technischwerken.nl of je kunt het speciale aanmeldformulier voor een BBL-traject invullen. Dit aanmeldformulier vind je via de knop ‘BBL’.